oxalic acid pa ma enzymes oletsa antioxidant ndi zosakaniza zogwira ntchito za Panax notoginseng pansi pa cadmium stress

Zikomo pochezera Nature.com. Mtundu wa msakatuli womwe mukugwiritsa ntchito uli ndi chithandizo chochepa cha CSS. Kuti mupeze zotsatira zabwino, tikukulimbikitsani kugwiritsa ntchito mtundu watsopano wa msakatuli wanu (kapena kuzimitsa mawonekedwe ogwirizana mu Internet Explorer). Pakadali pano, kuti tiwonetsetse kuti chithandizo chikupitilira, tikuonetsa tsamba lino popanda kukongoletsa kapena JavaScript.
Kuipitsidwa kwa Cadmium (Cd) kumabweretsa chiopsezo chachikulu pa kulima chomera chamankhwala ku Panax notoginseng ku Yunnan. Pansi pa kupsinjika kwa Cd kunja, mayeso a kumunda adachitika kuti amvetsetse zotsatira za kugwiritsa ntchito laimu (0, 750, 2250 ndi 3750 kg/h/m2) ndi kupopera masamba ndi oxalic acid (0, 0.1 ndi 0.2 mol/L) pa kuchuluka kwa Cd ndi antioxidant. Zigawo za Panax notoginseng zomwe zimagwira ntchito m'thupi komanso m'thupi. Zotsatira zake zidawonetsa kuti pansi pa kupsinjika kwa Cd, laimu ndi kupopera masamba ndi oxalic acid kumatha kuwonjezera kuchuluka kwa Ca2+ kwa Panax notoginseng ndikuchepetsa poizoni wa Cd2+. Kuwonjezera laimu ndi oxalic acid kunawonjezera ntchito ya ma enzyme oletsa antioxidant ndikusintha kagayidwe ka osmotic regulators. Chofunika kwambiri ndi kuwonjezeka kwa ntchito ya CAT ndi nthawi 2.77. Mothandizidwa ndi oxalic acid, ntchito ya SOD inawonjezeka kufika nthawi 1.78. Kuchuluka kwa MDA kunachepa ndi 58.38%. Pali mgwirizano wofunikira kwambiri ndi shuga wosungunuka, ma amino acid aulere, proline ndi mapuloteni osungunuka. Limu ndi oxalic acid zimatha kuwonjezera kuchuluka kwa calcium ion (Ca2+) kwa Panax notoginseng, kuchepetsa kuchuluka kwa Cd, kukonza kukana kwa kupsinjika kwa Panax notoginseng, ndikuwonjezera kupanga kwa saponins ndi ma flavonoids onse. Kuchuluka kwa Cd ndikotsika kwambiri, 68.57% kotsika kuposa kolamulira, ndipo kumagwirizana ndi mtengo wamba (Cd≤0.5 mg kg-1, GB/T 19086-2008). Chiŵerengero cha SPN chinali 7.73%, kufika pamlingo wapamwamba kwambiri pakati pa mankhwala onse, ndipo kuchuluka kwa flavonoid kunakwera kwambiri ndi 21.74%, kufika pamlingo woyenera wamankhwala ndi zokolola zabwino kwambiri.
Cadmium (Cd) ndi chinthu chodetsa kwambiri nthaka yolimidwa, imasamuka mosavuta ndipo imakhala ndi poizoni wambiri wachilengedwe. El-Shafei ndi anzake2 adanenanso kuti poizoni wa cadmium amakhudza ubwino ndi zokolola za zomera zomwe zimagwiritsidwa ntchito. Kuchuluka kwa cadmium m'nthaka yolimidwa kum'mwera chakumadzulo kwa China kwakhala koopsa kwambiri m'zaka zaposachedwa. Chigawo cha Yunnan ndi ufumu wa zamoyo zosiyanasiyana ku China, ndipo mitundu ya zomera zamankhwala ili pamalo oyamba mdzikolo. Komabe, Chigawo cha Yunnan chili ndi mchere wambiri, ndipo njira yofukula migodi imayambitsa kuipitsa kwa zitsulo zolemera m'nthaka, zomwe zimakhudza kupanga zomera zamankhwala zakomweko.
Panax notoginseng (Burkill) Chen3) ndi chomera chamtengo wapatali kwambiri cha herbaceous chomwe chili m'gulu la Panax la banja la Araliaceae. Panax notoginseng imapangitsa kuti magazi aziyenda bwino, imachotsa magazi osayenda bwino komanso imachepetsa ululu. Malo okulirapo omwe amapangidwa ndi Wenshan Prefecture, Yunnan Province5. Dothi loposa 75% m'malo omwe amamera ginseng a Panax notoginseng lili ndi cadmium, ndipo kuchuluka kwake kumasiyana kuyambira 81% mpaka 100% m'malo osiyanasiyana6. Mphamvu ya poizoni ya Cd imachepetsanso kwambiri kupanga mankhwala a Panax notoginseng, makamaka saponins ndi flavonoids. Saponins ndi mtundu wa glycosidic compound yomwe ma aglycones ndi triterpenoids kapena spirostanes. Ndiwo zosakaniza zazikulu za mankhwala ambiri achi China ndipo ali ndi saponins. Ma saponins ena alinso ndi mphamvu yoletsa mabakiteriya kapena zochita zamoyo monga antipyretic, sedative ndi anticancer7. Ma Flavonoid nthawi zambiri amatanthauza mndandanda wa mankhwala omwe mphete ziwiri za benzene zokhala ndi magulu a phenolic hydroxyl zimalumikizidwa kudzera mu maatomu atatu apakati a kaboni. Pakati pake ndi 2-phenylchromanone 8. Ndi antioxidant wamphamvu yomwe imatha kuchotsa bwino ma radicals a oxygen m'zomera. Ingalepheretsenso kulowa kwa ma enzymes otupa, kulimbikitsa machiritso a mabala ndi kuchepetsa ululu, komanso kuchepetsa kuchuluka kwa cholesterol. Ndi chimodzi mwazosakaniza zazikulu za Panax notoginseng. Pali kufunika kofulumira kuthana ndi vuto la kuipitsidwa kwa cadmium m'nthaka m'malo opangira ginseng a Panax ndikuwonetsetsa kuti zosakaniza zake zofunika kwambiri zamankhwala zipangidwa.
Laimu ndi imodzi mwa mankhwala oletsa kufalikira kwa dothi osasinthika kuchokera ku cadmium10. Imakhudza kuyamwa ndi kuikidwa kwa Cd m'nthaka mwa kuchepetsa kupezeka kwa Cd m'nthaka mwa kuwonjezera pH ndikusintha mphamvu ya kusinthana kwa nthaka (CEC), kukhuta kwa mchere wa nthaka (BS) ndi mphamvu ya redox ya nthaka (Eh)3, 11. Kuphatikiza apo, laimu imapereka kuchuluka kwa Ca2+, imapanga udani wa ionic ndi Cd2+, imapikisana ndi malo olowa mu mizu, imaletsa kunyamula Cd kupita m'nthaka, ndipo imakhala ndi poizoni wochepa. Pamene 50 mmol L-1 Ca inawonjezedwa pansi pa kupsinjika kwa Cd, kunyamula Cd m'masamba a sesame kunaletsedwa ndipo kuchuluka kwa Cd kunachepetsedwa ndi 80%. Kafukufuku wofanana ndi ameneyu wanenedwa mu mpunga (Oryza sativa L.) ndi mbewu zina12,13.
Kupopera mbewu pogwiritsa ntchito masamba kuti ziwongolere kusonkhanitsa zitsulo zolemera ndi njira yatsopano yowongolera zitsulo zolemera m'zaka zaposachedwa. Mfundo yake ikugwirizana kwambiri ndi momwe chelation imachitikira m'maselo a zomera, zomwe zimapangitsa kuti zitsulo zolemera zikhazikike pakhoma la selo ndikuletsa kutengedwa kwa zitsulo zolemera ndi zomera14,15. Monga chothandizira chokhazikika cha diacid chelating, oxalic acid imatha kuwononga mwachindunji ma ayoni a zitsulo zolemera m'zomera, motero kuchepetsa poizoni. Kafukufuku wasonyeza kuti oxalic acid mu soya imatha kuwononga Cd2+ ndikutulutsa makristalo okhala ndi Cd kudzera m'maselo apamwamba a trichome, kuchepetsa kuchuluka kwa Cd2+ m'thupi16. Oxalic acid imatha kuwongolera pH ya nthaka, kuwonjezera ntchito ya superoxide dismutase (SOD), peroxidase (POD) ndi catalase (CAT), ndikulamulira kulowa kwa shuga wosungunuka, mapuloteni osungunuka, ma amino acid aulere ndi proline. Oyang'anira metabolism17,18. Asidi ndi Ca2+ yochulukirapo mu chomera amapanga calcium oxalate precipitate pansi pa zochita za mapuloteni a nucleating. Kuwongolera kuchuluka kwa Ca2+ m'zomera kungathandize kulamulira bwino oxalic acid ndi Ca2+ zomwe zasungunuka m'zomera ndikupewa kuchulukana kwambiri kwa oxalic acid ndi Ca2+19,20.
Kuchuluka kwa laimu yomwe imagwiritsidwa ntchito ndi chimodzi mwa zinthu zofunika kwambiri zomwe zimakhudza zotsatira za kukonzanso. Zinapezeka kuti mlingo wa laimu unali pakati pa 750 ndi 6000 kg/m2. Pa nthaka yokhala ndi asidi yokhala ndi pH ya 5.0 ~ 5.5, zotsatira za kugwiritsa ntchito laimu pa mlingo wa 3000 ~ 6000 kg/h/m2 zimakhala zazikulu kwambiri kuposa pa mlingo wa 750 kg/h/m221. Komabe, kugwiritsa ntchito laimu mopitirira muyeso kumabweretsa zotsatirapo zoipa pa nthaka, monga kusintha kwakukulu kwa pH ya nthaka ndi kukanikiza kwa nthaka22. Chifukwa chake, tinatanthauzira kuchuluka kwa mankhwala a CaO ngati 0, 750, 2250 ndi 3750 kg hm-2. Pamene oxalic acid inagwiritsidwa ntchito pa Arabidopsis thaliana, zinapezeka kuti Ca2+ inachepetsedwa kwambiri pa kuchuluka kwa 10 mmol L-1, ndipo banja la majini a CRT, lomwe limakhudza chizindikiro cha Ca2+, linayankha mwamphamvu20. Kusonkhanitsa kwa maphunziro ena am'mbuyomu kunatithandiza kudziwa kuchuluka kwa mayesowa ndikuphunziranso za momwe zinthu zowonjezera zakunja zimakhudzira Ca2+ ndi Cd2+23,24,25. Chifukwa chake, kafukufukuyu cholinga chake ndi kufufuza njira zowongolera za kupopera masamba a laimu ndi oxalic acid pa kuchuluka kwa Cd komanso kupirira kupsinjika kwa Panax notoginseng mu nthaka yodetsedwa ndi Cd ndikufufuzanso njira zotsimikizira bwino ubwino ndi kugwira ntchito kwa mankhwala. Kupanga kwa Panax notoginseng. Amapereka malangizo othandiza pakuwonjezera kukula kwa kulima zomera za herbaceous mu nthaka yodetsedwa ndi cadmium ndikukwaniritsa kupanga kwapamwamba komanso kokhazikika komwe msika wamankhwala umafuna.
Pogwiritsa ntchito mtundu wa ginseng wa Wenshan Panax notoginseng wa komweko ngati chinthucho, kuyesa kwamunda kunachitika ku Lannizhai, Qiubei County, Wenshan Prefecture, Yunnan Province (24°11′N, 104°3′E, kutalika kwa 1446 m). Kutentha kwapakati pachaka ndi 17°C ndipo mvula yapakati pachaka ndi 1250 mm. Mitengo yakumbuyo ya nthaka yophunziridwa inali TN 0.57 g kg-1, TP 1.64 g kg-1, TC 16.31 g kg-1, OM 31.86 g kg-1, alkali hydrolyzed N 88.82 mg kg-1, yopanda phosphorous. 18.55 mg kg-1, potaziyamu yaulere 100.37 mg kg-1, cadmium yonse 0.3 mg kg-1, pH 5.4.
Pa Disembala 10, 2017, 6 mg/kg Cd2+ (CdCl2·2.5H2O) ndi mankhwala a laimu (0, 750, 2250 ndi 3750 kg/h/m2) zinasakanizidwa ndikugwiritsidwa ntchito pamwamba pa nthaka pa 0 ~ 10 cm ya gawo lililonse. . Mankhwala aliwonse anabwerezedwa katatu. Magawo oyesera amapezeka mwachisawawa, gawo lililonse lili ndi malo a 3 m2. Mbeu za Panax notoginseng za chaka chimodzi zinabzalidwa patatha masiku 15 zitalimidwa. Pogwiritsa ntchito ukonde wophimba dzuwa, mphamvu ya kuwala kwa Panax notoginseng mkati mwa ukonde wophimba dzuwa ndi pafupifupi 18% ya mphamvu ya kuwala kwachilengedwe. Kulima kumachitika motsatira njira zachikhalidwe zakumaloko. Panax notoginseng isanakhwime mu 2019, thirani oxalic acid mu mawonekedwe a sodium oxalate. Kuchuluka kwa asidi wa oxalic kunali 0, 0.1 ndi 0.2 mol L-1, motsatana, ndipo NaOH idagwiritsidwa ntchito kusintha pH kufika pa 5.16 kuti iyerekezere pH yapakati ya yankho la litter leach. Thirani pamwamba ndi pansi pa masamba kamodzi pa sabata nthawi ya 8:00 am. Pambuyo pothira kasanu mu sabata lachisanu, zomera za Panax notoginseng zazaka zitatu zidakololedwa.
Mu Novembala 2019, zomera za Panax notoginseng za zaka zitatu zinasonkhanitsidwa m'munda ndi kupopedwa ndi oxalic acid. Zitsanzo zina za zomera za Panax notoginseng za zaka zitatu zomwe zimafunika kuyezedwa kuti zigwiritsidwe ntchito pa kagayidwe ka thupi ndi ntchito ya enzyme zinayikidwa m'machubu kuti ziziziritse., kuzizira mwachangu ndi nayitrogeni wamadzimadzi kenako nkuzisamutsira ku firiji pa -80°C. Zitsanzo zina za mizu zomwe ziyenera kuyezedwa kuti zipeze Cd ndi zomwe zimagwira ntchito zikakhwima zinatsukidwa ndi madzi apampopi, zouma pa 105°C kwa mphindi 30, pa kulemera kosasintha pa 75°C, ndikuzipera mumtondo kuti zisungidwe.
Yesani 0.2 g ya chitsanzo cha zomera zouma, ziyikeni mu botolo la Erlenmeyer, onjezerani 8 ml HNO3 ndi 2 ml HClO4 ndikuphimba usiku wonse. Tsiku lotsatira, gwiritsani ntchito funnel yokhotakhota yomwe yaikidwa mu botolo la Erlenmeyer kuti mugaye bwino mpaka utsi woyera utawonekera ndipo madzi ogaya chakudya atuluke bwino. Pambuyo pozizira kutentha kwa chipinda, chisakanizocho chinasamutsidwira ku botolo la volumetric la 10 ml. Kuchuluka kwa Cd kunapezeka pogwiritsa ntchito atomic absorption spectrometer (Thermo ICE™ 3300 AAS, USA). (GB/T 23739-2009).
Yesani 0.2 g ya chitsanzo cha zomera zouma, chiyikeni mu botolo la pulasitiki la 50 ml, onjezerani 1 mol L-1 HCL mu 10 ml, phimbani ndi kugwedeza bwino kwa maola 15 ndikusefa. Pogwiritsa ntchito pipette, thirani kuchuluka kofunikira kwa filtrate, sungunulani moyenera ndikuwonjezera yankho la SrCl2 kuti mubweretse kuchuluka kwa Sr2+ kufika pa 1g L-1. Kuchuluka kwa Ca kunayesedwa pogwiritsa ntchito atomic absorption spectrometer (Thermo ICE™ 3300 AAS, USA).
Malondialdehyde (MDA), superoxide dismutase (SOD), peroxidase (POD) ndi njira ya catalase (CAT) reference kit (DNM-9602, Beijing Prong New Technology Co., Ltd., kulembetsa kwa malonda), gwiritsani ntchito zida zoyezera zofanana. Nambala: Beijing Pharmacopoeia (yolondola) 2013 Nambala 2400147).
Yesani pafupifupi 0.05 g ya chitsanzo cha Panax notoginseng ndikuwonjezera reagent ya anthrone-sulfuric acid m'mbali mwa chubu. Gwedezani chubu kwa masekondi awiri kapena atatu kuti musakanize bwino madziwo. Ikani chubucho pa choyikapo chubu kuti chikhale ndi mtundu kwa mphindi 15. Kuchuluka kwa shuga wosungunuka kunadziwika ndi ultraviolet–visible spectrophotometry (UV-5800, Shanghai Yuanxi Instrument Co., Ltd., China) pa kutalika kwa 620 nm.
Yesani 0.5 g ya chitsanzo chatsopano cha Panax notoginseng, muipukute mu homogenate ndi madzi osungunuka a 5 ml, kenako centrifuge pa 10,000 g kwa mphindi 10. Supernatant inachepetsedwa kufika pa voliyumu yokhazikika. Njira ya Coomassie Brilliant Blue inagwiritsidwa ntchito. Kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka kunayesedwa pogwiritsa ntchito ultraviolet–visible spectrophotometry (UV-5800, Shanghai Yuanxi Instrument Co., Ltd., China) pa wavelength ya 595 nm ndipo inawerengedwa kutengera curve yokhazikika ya ng'ombe serum albumin.
Yesani 0.5 g ya chitsanzo chatsopano, onjezerani 5 ml ya 10% acetic acid, perani mpaka itakhala homogenate, sefani ndikuchepetsa mpaka voliyumu yofanana. Njira yopangira utoto idagwiritsidwa ntchito ndi yankho la ninhydrin. Kuchuluka kwa amino acid kwaulere kunadziwika ndi UV–visible spectrophotometry (UV-5800, Shanghai Yuanxi Instrument Co., Ltd., China) pa 570 nm ndipo kunawerengedwa kutengera leucine standard curve28.
Yesani 0.5 g ya chitsanzo chatsopano, onjezerani 5 ml ya yankho la 3% la sulfosalicylic acid, tenthetsani mu bafa la madzi ndikugwedeza kwa mphindi 10. Pambuyo poziziritsa, yankholo linasefedwa ndikubweretsedwa ku voliyumu yofanana. Njira ya colorimetric yokhala ndi acid ninhydrin inagwiritsidwa ntchito. Kuchuluka kwa proline kunadziwika ndi ultraviolet–visible spectrophotometry (UV-5800, Shanghai Yuanxi Instrument Co., Ltd., China) pa wavelength ya 520 nm ndipo linawerengedwa kutengera proline standard curve29.
Kuchuluka kwa Saponin kunadziwika pogwiritsa ntchito chromatography yamadzimadzi yogwira ntchito kwambiri potengera Pharmacopoeia of the People's Republic of China (kope la 2015). Mfundo yayikulu ya chromatography yamadzimadzi yogwira ntchito kwambiri ndikugwiritsa ntchito madzi opanikizika kwambiri ngati gawo loyenda ndikugwiritsa ntchito ukadaulo wosiyanitsa tinthu tating'onoting'ono ta ultrafine wa chromatography yamadzimadzi yogwira ntchito kwambiri pa gawo lokhazikika. Njira yogwiritsira ntchito ndi iyi:
Mayeso a HPLC ndi Kuyenerera kwa Dongosolo (Gome 1): Gwiritsani ntchito octadecylsilane bound silica gel ngati chodzaza, acetonitrile ngati gawo loyenda A ndi madzi ngati gawo loyenda B. Chitani gradient elution monga momwe zasonyezedwera patebulo pansipa. Kutalika kwa nthawi yozindikira ndi 203 nm. Malinga ndi R1 peak ya ma saponins onse a Panax notoginseng, chiwerengero cha ma plate a theoretical chiyenera kukhala osachepera 4000.
Kukonzekera yankho lokhazikika: Yesani molondola ginsenoside Rg1, ginsenoside Rb1 ndi notoginsenoside R1 ndikuwonjezera methanol kuti mukonze chisakanizo chokhala ndi 0.4 mg ginsenoside Rg1, 0.4 mg ginsenoside Rb1 ndi 0.1 mg notoginsenoside R1 pa 1 ml ya yankho.
Kukonzekera yankho loyesera: Yesani ufa wa Panax ginseng wa 0.6 g ndikuwonjezera 50 ml ya methanol. Yankho losakaniza linayesedwa (W1) ndikusiyidwa usiku wonse. Yankho losakaniza linaphikidwa pang'onopang'ono m'madzi osambira pa 80°C kwa maola awiri. Mukazizira, yesani yankho losakaniza ndikuwonjezera methanol yokonzedwa ku W1 yoyamba. Kenako gwedezani bwino ndikusefa. Filtrate imasiyidwa kuti iwunikidwe.
Sungani molondola 10 μL ya yankho lokhazikika ndi 10 μL ya filtrate ndikuyiyika mu chromatograph yamadzimadzi yogwira ntchito bwino (Thermo HPLC-ultimate 3000, Seymour Fisher Technology Co., Ltd.) kuti mudziwe kuchuluka kwa saponin 24.
Kasinthasintha wokhazikika: kuyeza yankho losakanikirana la Rg1, Rb1 ndi R1. Mikhalidwe ya chromatography ndi yofanana ndi yomwe ili pamwambapa. Werengani kasinthasintha wokhazikika polemba malo oyezedwa a nsonga pa y-axis ndi kuchuluka kwa saponin mu yankho lokhazikika pa x-axis. Kuchuluka kwa saponin kumatha kuwerengedwa mwa kusintha malo oyezedwa a nsonga ya chitsanzo kukhala kasinthasintha wokhazikika.
Yesani 0.1 g ya chitsanzo cha P. notogensings ndikuwonjezera 50 ml ya yankho la 70% CH3OH. Kuchotsa kwa ultrasound kunachitika kwa maola awiri, kutsatiridwa ndi centrifugation pa 4000 rpm kwa mphindi 10. Imwani 1 ml ya supernatant ndikuchepetsa nthawi 12. Kuchuluka kwa flavonoid kunapezeka pogwiritsa ntchito ultraviolet-visible spectrophotometry (UV-5800, Shanghai Yuanxi Instrument Co., Ltd., China) pa kutalika kwa 249 nm. Quercetin ndi imodzi mwa zinthu zodziwika bwino8.
Deta idakonzedwa pogwiritsa ntchito pulogalamu ya Excel 2010. Pulogalamu ya ziwerengero ya SPSS 20 idagwiritsidwa ntchito poyesa kusiyana kwa deta. Zithunzi zidajambulidwa pogwiritsa ntchito Origin Pro 9.1. Mitengo yowerengera ziwerengero imaphatikizapo mean ± SD. Maumboni ofunikira ziwerengero amachokera pa P < 0.05.
Pa kuchuluka komweko kwa oxalic acid komwe kunathiridwa pamasamba, kuchuluka kwa Ca mu mizu ya Panax notoginseng kunawonjezeka kwambiri pamene kuchuluka kwa laimu yomwe inagwiritsidwa ntchito kunawonjezeka (Table 2). Poyerekeza ndi kusakhalapo kwa laimu, kuchuluka kwa Ca kunawonjezeka ndi 212% pamene anawonjezera 3750 kg/h/m2 ya laimu popanda kupopera oxalic acid. Pa kuchuluka komweko kwa laimu yomwe inagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa Ca kunawonjezeka pang'ono pamene kuchuluka kwa oxalic acid yomwe inathiridwa kunawonjezeka.
Kuchuluka kwa Cd mu mizu kumayambira pa 0.22 mpaka 0.70 mg kg-1. Pa kuchuluka komweko kwa oxalic acid, pamene kuchuluka kwa laimu wowonjezeredwa kumawonjezeka, kuchuluka kwa Cd kwa 2250 kg/h kumachepa kwambiri. Poyerekeza ndi kulamulira, kuchuluka kwa Cd mu mizu kunachepa ndi 68.57% mutapopera ndi 2250 kg hm-2 laimu ndi 0.1 mol l-1 oxalic acid. Pamene laimu yopanda laimu ndi 750 kg/h ya laimu zinagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa Cd mu mizu ya Panax notoginseng kunachepa kwambiri ndi kuchuluka kwa oxalic acid. Pamene laimu 2250 kg/m2 ndi 3750 kg/m2 laimu zinagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa Cd mu mizu kunachepa poyamba kenako kunawonjezeka ndi kuchuluka kwa oxalic acid. Kuphatikiza apo, kusanthula kwa bivariate kunawonetsa kuti laimu inali ndi zotsatirapo zazikulu pa kuchuluka kwa Ca mu mizu ya Panax notoginseng (F = 82.84**), laimu inali ndi zotsatirapo zazikulu pa kuchuluka kwa Cd mu mizu ya Panax notoginseng (F = 74.99**), ndi oxalic acid. acid (F = 7.72*).
Pamene kuchuluka kwa laimu kunawonjezedwa ndi kuchuluka kwa oxalic acid wopopera kunawonjezeka, kuchuluka kwa MDA kunachepa kwambiri. Panalibe kusiyana kwakukulu pakati pa kuchuluka kwa MDA mu mizu ya Panax notoginseng popanda kuwonjezera laimu komanso kuwonjezera 3750 kg/m2 ya laimu. Pa mlingo wa 750 kg/h/m2 ndi 2250 kg/h/m2, kuchuluka kwa laimu wa 0.2 mol/L oxalic acid spray treatment kunachepa ndi 58.38% ndi 40.21%, motsatana, poyerekeza ndi mankhwala opanda oxalic acid spray. Kuchuluka kochepa kwambiri kwa MDA (7.57 nmol g-1) kunawonedwa popopera 750 kg hm-2 laimu ndi 0.2 mol l-1 oxalic acid (Chithunzi 1).
Zotsatira za kupopera masamba ndi oxalic acid pa malondialdehyde mu mizu ya Panax notoginseng yomwe ili pansi pa cadmium stress. Zindikirani: Nthano yomwe ili pachithunzichi ikuwonetsa kuchuluka kwa oxalic acid pa spray (mol L-1), zilembo zochepa zosiyana zikuwonetsa kusiyana kwakukulu pakati pa chithandizo cha kugwiritsa ntchito laimu komweko. nambala (P < 0.05). Chomwecho pansipa.
Kupatula kugwiritsa ntchito laimu wa 3750 kg/h, panalibe kusiyana kwakukulu pa ntchito ya SOD mu mizu ya Panax notoginseng. Powonjezera 0, 750 ndi 2250 kg/h/m2 ya laimu, ntchito ya SOD ikaperekedwa popopera ndi oxalic acid pamlingo wa 0.2 mol/l inali yayikulu kwambiri kuposa popanda kugwiritsa ntchito oxalic acid, ikuwonjezeka ndi 177.89%, 61.62% ndi 45.08% motsatana. Ntchito ya SOD mu mizu (598.18 U g-1) inali yayikulu kwambiri popanda kugwiritsa ntchito laimu ndipo ikaperekedwa popopera ndi oxalic acid pamlingo wa 0.2 mol/l. Pamene oxalic acid inapopera pamlingo womwewo kapena 0.1 mol L-1, ntchito ya SOD inawonjezeka ndi kuchuluka kwa laimu komwe kunawonjezedwa. Pambuyo popopera ndi 0.2 mol/L oxalic acid, ntchito ya SOD inachepa kwambiri (Chithunzi 2).
Zotsatira za kupopera masamba ndi oxalic acid pa ntchito ya superoxide dismutase, peroxidase ndi catalase mu mizu ya Panax notoginseng pansi pa cadmium stress
Monga momwe zimakhalira ndi SOD mu mizu, ntchito ya POD mu mizu yomwe imachiritsidwa popanda laimu ndikupopera ndi 0.2 mol L-1 oxalic acid inali yapamwamba kwambiri (63.33 µmol g-1), yomwe ndi yokwera ndi 148.35% kuposa yolamulira (25.50 µmol g-1). Ndi kuchuluka kwa oxalic acid spray ndende komanso 3750 kg/m2 laimu, ntchito ya POD idayamba yawonjezeka kenako nkutsika. Poyerekeza ndi chithandizo ndi 0.1 mol L-1 oxalic acid, ntchito ya POD ikapatsidwa 0.2 mol L-1 oxalic acid idatsika ndi 36.31% (Chithunzi 2).
Kupatula kupopera 0.2 mol/l oxalic acid ndi kuwonjezera 2250 kg/h/m2 kapena 3750 kg/h/m2 laimu, ntchito ya CAT inali yokwera kwambiri kuposa momwe ankalamulira. Popopera 0.1 mol/l oxalic acid ndi kuwonjezera 0.2250 kg/m2 kapena 3750 kg/h/m2 laimu, ntchito ya CAT inawonjezeka ndi 276.08%, 276.69% ndi 33.05%, motsatana, poyerekeza ndi chithandizo chopanda kupopera oxalic acid. Ntchito ya CAT mu mizu inali yapamwamba kwambiri (803.52 μmol/g) mu chithandizo cha no-lime ndi mu chithandizo cha 0.2 mol/L oxalic acid. Ntchito ya CAT inali yotsika kwambiri (172.88 μmol/g) mu chithandizo cha 3750 kg/h/m2 laimu ndi 0.2 mol/L oxalic acid (Chithunzi 2).
Kusanthula kwa bivariate kunawonetsa kuti ntchito ya CAT ndi ntchito ya MDA ya mizu ya Panax notoginseng zinali zogwirizana kwambiri ndi kuchuluka kwa oxalic acid kapena laimu yomwe inapopedwa ndi mankhwala awiriwa (Table 3). Ntchito ya SOD mu mizu inali yogwirizana kwambiri ndi chithandizo cha laimu ndi oxalic acid kapena kuchuluka kwa oxalic acid. Ntchito ya root POD inali yodalira kwambiri kuchuluka kwa laimu yomwe imagwiritsidwa ntchito kapena chithandizo cha laimu ndi oxalic acid.
Kuchuluka kwa shuga wosungunuka m'mizu kunachepa pamene kuchuluka kwa laimu kunagwiritsidwa ntchito komanso kuchuluka kwa oxalic acid kunachepetsedwa. Panalibe kusiyana kwakukulu pakati pa kuchuluka kwa shuga wosungunuka mu mizu ya Panax notoginseng popanda kugwiritsa ntchito laimu komanso pamene 750 kg/h/m2 ya laimu inagwiritsidwa ntchito. Pamene 2250 kg/m2 ya laimu inagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa shuga wosungunuka pamene inagwiritsidwa ntchito ndi 0.2 mol/L oxalic acid kunali kwakukulu kwambiri kuposa pamene inagwiritsidwa ntchito popanda kugwiritsa ntchito oxalic acid, kuwonjezeka ndi 22.81%. Pamene 3750 kg h/m2 ya laimu inagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa shuga wosungunuka kunachepa kwambiri pamene kuchuluka kwa oxalic acid wothiridwa kunawonjezeka. Kuchuluka kwa shuga wosungunuka pamene inagwiritsidwa ntchito ndi 0.2 mol L-1 oxalic acid kunachepa ndi 38.77% poyerekeza ndi komwe sinagwiritsidwe ntchito pogwiritsira ntchito oxalic acid. Kuphatikiza apo, mankhwala opopera a oxalic acid a 0.2 mol·L-1 anali ndi shuga wochepa kwambiri wosungunuka, womwe unali 205.80 mg·g-1 (Chithunzi 3).
Zotsatira za kupopera masamba ndi oxalic acid pa kuchuluka kwa shuga wosungunuka ndi mapuloteni osungunuka mu mizu ya Panax notoginseng yomwe ili pansi pa cadmium stress
Kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka mu mizu kunachepa ndi kuchuluka kwa laimu ndi mankhwala opopera a oxalic acid. Popanda kuwonjezera laimu, kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka popopera ndi oxalic acid pamlingo wa 0.2 mol L-1 kunachepetsedwa kwambiri ndi 16.20% poyerekeza ndi kulamulira. Panalibe kusiyana kwakukulu pa kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka mu mizu ya Panax notoginseng pamene 750 kg/h ya laimu inagwiritsidwa ntchito. Pansi pa mikhalidwe ya kugwiritsa ntchito 2250 kg/h/m ya laimu, kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka a 0.2 mol/L oxalic acid spray therapy kunali kwakukulu kwambiri kuposa kwa mankhwala opopera a non-oxalic acid (35.11%). Pamene 3750 kg·h/m2 ya laimu inagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka kunachepa kwambiri pamene kuchuluka kwa oxalic acid spray kunawonjezeka, ndi kuchuluka kochepa kwambiri kwa mapuloteni osungunuka (269.84 μg·g-1) pamene oxalic acid spray inali 0.2 mol·L-1. chithandizo (Chithunzi 3).
Panalibe kusiyana kwakukulu pa kuchuluka kwa ma amino acid aulere mu muzu wa Panax notoginseng popanda kugwiritsa ntchito laimu. Pamene kuchuluka kwa oxalic acid kunkawonjezeka ndi kuwonjezera 750 kg/h/m2 ya laimu, kuchuluka kwa ma amino acid aulere kunayamba kuchepa kenako n’kuwonjezeka. Poyerekeza ndi mankhwala osapopera oxalic acid, kuchuluka kwa ma amino acid aulere kunawonjezeka kwambiri ndi 33.58% pamene kupopera 2250 kg hm-2 laimu ndi 0.2 mol l-1 oxalic acid. Kuchuluka kwa ma amino acid aulere kunachepa kwambiri ndi kuwonjezeka kwa kuchuluka kwa oxalic acid kupopera ndi kuwonjezera 3750 kg/m2 ya laimu. Kuchuluka kwa ma amino acid aulere a 0.2 mol L-1 oxalic acid kupopera kunachepetsedwa ndi 49.76% poyerekeza ndi mankhwala osapopera oxalic acid. Kuchuluka kwa ma amino acid aulere kunali kwakukulu popanda oxalic acid kupopera ndipo kunali 2.09 mg g-1. Mankhwala opopera a oxalic acid a 0.2 mol/L anali ndi amino acid ochepa kwambiri (1.05 mg/g) (Chithunzi 4).
Zotsatira za kupopera masamba ndi oxalic acid pa kuchuluka kwa ma amino acid ndi proline mu mizu ya Panax notoginseng pansi pa vuto la cadmium.
Kuchuluka kwa proline m'mizu kunachepa ndi kuchuluka kwa laimu yomwe imagwiritsidwa ntchito komanso kuchuluka kwa kupopera ndi oxalic acid. Panalibe kusiyana kwakukulu pa kuchuluka kwa proline mu mizu ya Panax ginseng pamene laimu sinagwiritsidwe ntchito. Pamene kuchuluka kwa oxalic acid komwe kumapopera kunawonjezeka ndi kugwiritsa ntchito 750 kapena 2250 kg/m2 ya laimu kunawonjezeka, kuchuluka kwa proline kunachepa poyamba kenako kunawonjezeka. Kuchuluka kwa proline komwe kumapopera ndi 0.2 mol L-1 oxalic acid kunali kwakukulu kwambiri kuposa kwa 0.1 mol L-1 oxalic acid, kuwonjezeka ndi 19.52% ndi 44.33%, motsatana. Pamene 3750 kg/m2 ya laimu inawonjezedwa, kuchuluka kwa proline kunachepa kwambiri pamene kuchuluka kwa oxalic acid yomwe imapopera kunawonjezeka. Pambuyo popopera 0.2 mol L-1 oxalic acid, kuchuluka kwa proline kunachepa ndi 54.68% poyerekeza ndi komwe sikunapopera oxalic acid. Kuchuluka kochepa kwambiri kwa proline kunali pamene mankhwala a 0.2 mol/l oxalic acid anali 11.37 μg/g (Chithunzi 4).
Chiwerengero chonse cha saponin mu Panax notoginseng ndi Rg1>Rb1>R1. Panalibe kusiyana kwakukulu pakati pa kuchuluka kwa saponin atatuwa ndi kuchuluka kwa oxalic acid spray ndi kuchuluka kwa mankhwala popanda kugwiritsa ntchito laimu (Table 4).
Kuchuluka kwa R1 mutatha kupopera 0.2 mol L-1 oxalic acid kunali kotsika kwambiri kuposa popanda kupopera oxalic acid ndikugwiritsa ntchito mlingo wa lime wa 750 kapena 3750 kg/m2. Pa kuchuluka kwa oxalic acid komwe kunapopera kwa 0 kapena 0.1 mol/L, panalibe kusiyana kwakukulu mu kuchuluka kwa R1 ndi kuchuluka kwa laimu komwe kunawonjezeredwa. Pa kuchuluka kwa oxalic acid komwe kunapopera kwa 0.2 mol/L, kuchuluka kwa R1 mu 3750 kg/h/m2 ya laimu kunali kotsika kwambiri kuposa 43.84% popanda kuwonjezera laimu (Table 4).
Pamene kuchuluka kwa oxalic acid komwe kumapopedwa kunawonjezeka ndipo 750 kg/m2 ya laimu inawonjezedwa, kuchuluka kwa Rg1 kunayamba kuwonjezeka kenako kunachepa. Pa kuchuluka kwa laimu komwe kumayikidwa 2250 ndi 3750 kg/h, kuchuluka kwa Rg1 kunachepa ndi kuchuluka kwa oxalic acid komwe kumapopedwa. Pa kuchuluka komweko kwa oxalic acid komwe kumapopedwa, kuchuluka kwa laimu komwe kumawonjezeka, kuchuluka kwa Rg1 koyamba kumawonjezeka kenako kumachepa. Poyerekeza ndi kulamulira, kupatula kuchuluka kwa Rg1 m'magulu atatu a oxalic acid ndi mankhwala a laimu a 750 kg/m2, omwe anali okwera kuposa kulamulira, kuchuluka kwa Rg1 m'mizu ya Panax notoginseng m'mankhwala ena kunali kotsika kuposa kulamulira. Kuchuluka kwakukulu kwa Rg1 kunali popopedwa 750 kg/h/m2 ya laimu ndi 0.1 mol/l oxalic acid, yomwe inali yokwera ndi 11.54% kuposa kulamulira (Table 4).
Pamene kuchuluka kwa oxalic acid ndi kuchuluka kwa laimu komwe kunagwiritsidwa ntchito kunawonjezeka pamlingo wa 2250 kg/h, kuchuluka kwa Rb1 kunayamba kuwonjezeka kenako kunachepa. Pambuyo popopera 0.1 mol L-1 oxalic acid, kuchuluka kwa Rb1 kunafika pamlingo wapamwamba wa 3.46%, womwe unali wapamwamba ndi 74.75% kuposa popanda kupopera oxalic acid. Pa mankhwala ena a laimu, panalibe kusiyana kwakukulu pakati pa kuchuluka kosiyanasiyana kwa oxalic acid. Pambuyo popopera ndi 0.1 ndi 0.2 mol L-1 oxalic acid, pamene kuchuluka kwa laimu kunawonjezeka, kuchuluka kwa Rb1 kunayamba kuchepa kenako kunachepa (Table 4).
Pa nthawi yomweyi ya kupopera ndi oxalic acid, pamene kuchuluka kwa laimu kumawonjezeka, kuchuluka kwa flavonoids kunayamba kukwera kenako kunachepa. Palibe kusiyana kwakukulu pakati pa kuchuluka kwa flavonoids komwe kunapezeka pamene kupopera mitundu yosiyanasiyana ya oxalic acid popanda laimu ndi 3750 kg/m2 ya laimu. Powonjezera 750 ndi 2250 kg/m2 ya laimu, pamene kuchuluka kwa oxalic acid wopopera kumawonjezeka, kuchuluka kwa flavonoids kunayamba kukwera kenako kunachepa. Poika 750 kg/m2 ndikupopera oxalic acid pa kuchuluka kwa 0.1 mol/l, kuchuluka kwa flavonoids kunali kwakukulu - 4.38 mg/g, komwe ndi 18.38% kuposa powonjezera kuchuluka komweko kwa laimu, ndipo panalibe chifukwa chopopera oxalic acid. Kuchuluka kwa ma flavonoids atapatsidwa mankhwala opopera a L-1 oxalic acid 0.1 mol kunawonjezeka ndi 21.74% poyerekeza ndi mankhwala opanda oxalic acid ndi mankhwala ndi laimu pa mlingo wa 2250 kg/m2 (Chithunzi 5).
Zotsatira za kupopera masamba ndi oxalate pa kuchuluka kwa flavonoids muzu wa Panax notoginseng pansi pa cadmium stress
Kusanthula kwa bivariate kunawonetsa kuti kuchuluka kwa shuga wosungunuka mu mizu ya Panax notoginseng kumadalira kwambiri kuchuluka kwa laimu yomwe imagwiritsidwa ntchito komanso kuchuluka kwa oxalic acid yomwe imapopedwa. Kuchuluka kwa mapuloteni osungunuka mu mizu kumagwirizana kwambiri ndi kuchuluka kwa laimu ndi oxalic acid. Kuchuluka kwa ma amino acid ndi proline mu mizu kumagwirizana kwambiri ndi kuchuluka kwa laimu yomwe imagwiritsidwa ntchito, kuchuluka kwa oxalic acid, laimu ndi oxalic acid yomwe imapopedwa (Table 5).
Kuchuluka kwa R1 mu mizu ya Panax notoginseng kumadalira kwambiri kuchuluka kwa oxalic acid yomwe yapopedwa, kuchuluka kwa laimu, laimu ndi oxalic acid yomwe imagwiritsidwa ntchito. Kuchuluka kwa flavonoids kumadalira kwambiri kuchuluka kwa oxalic acid yomwe yapopedwa komanso kuchuluka kwa laimu yomwe yawonjezeredwa.
Kusintha kwina kwagwiritsidwa ntchito kuchepetsa kuchuluka kwa cadmium m'zomera poika cadmium m'nthaka, monga laimu ndi oxalic acid30. Laimu imagwiritsidwa ntchito kwambiri ngati kusintha kwa nthaka kuti ichepetse kuchuluka kwa cadmium m'mbewu31. Liang et al. 32 adanenanso kuti oxalic acid ingagwiritsidwenso ntchito pochotsa nthaka yodetsedwa ndi zitsulo zolemera. Pambuyo powonjezera kuchuluka kosiyanasiyana kwa oxalic acid ku nthaka yodetsedwa, kuchuluka kwa zinthu zachilengedwe m'nthaka kunawonjezeka, mphamvu yosinthira cation inachepa, ndipo pH inawonjezeka33. Oxalic acid imathanso kuchitapo kanthu ndi ma ayoni achitsulo m'nthaka. Pansi pa zovuta za Cd, kuchuluka kwa Cd mu Panax notoginseng kunawonjezeka kwambiri poyerekeza ndi kulamulira. Komabe, ngati laimu ikugwiritsidwa ntchito, imachepa kwambiri. Pamene 750 kg/h/m ya laimu idagwiritsidwa ntchito mu kafukufukuyu, kuchuluka kwa Cd m'mizu kunafika pamlingo wadziko lonse (malire a Cd ndi Cd≤0.5 mg/kg, AQSIQ, GB/T 19086-200834), ndipo zotsatira zake zinali zabwino. Zotsatira zabwino kwambiri zimapezeka powonjezera 2250 kg/m2 ya laimu. Kuwonjezera laimu kumapanga malo ambiri opikisana a Ca2+ ndi Cd2+ m'nthaka, ndipo kuwonjezera kwa oxalic acid kumachepetsa kuchuluka kwa Cd mu mizu ya Panax notoginseng. Pambuyo posakaniza laimu ndi oxalic acid, kuchuluka kwa Cd mu mizu ya Panax ginseng kunachepa kwambiri ndipo kunafika pamlingo wadziko lonse. Ca2+ m'nthaka imayamwa pamwamba pa mizu kudzera mu njira yoyenda yambiri ndipo imatha kuyamwa m'maselo a mizu kudzera mu njira za calcium (Ca2+ channels), mapampu a calcium (Ca2+-AT-Pase) ndi Ca2+/H+ antiporters, kenako nkunyamulidwa mopingasa. kupita ku mizu. Xylem23. Panali mgwirizano woipa pakati pa kuchuluka kwa Ca ndi Cd mu mizu (P < 0.05). Kuchuluka kwa Cd kunachepa ndi kuchuluka kwa Ca, zomwe zikugwirizana ndi lingaliro la mkangano pakati pa Ca ndi Cd. ANOVA inawonetsa kuti kuchuluka kwa laimu kunakhudza kwambiri kuchuluka kwa Ca mu muzu wa Panax notoginseng. Pongrack ndi anzake 35 adanena kuti Cd imagwirizana ndi oxalate mu makhiristo a calcium oxalate ndipo imapikisana ndi Ca. Komabe, mphamvu ya oxalic acid pa Ca inali yochepa. Izi zikusonyeza kuti kulowetsedwa kwa calcium oxalate kuchokera ku oxalic acid ndi Ca2+ si njira yosavuta yopititsira patsogolo, ndipo njira yopititsira patsogolo ikhoza kulamulidwa ndi njira zingapo za kagayidwe kachakudya.
Pansi pa cadmium stress, kuchuluka kwa mitundu ya reactive oxygen (ROS) kumapangidwa m'zomera, zomwe zimawononga kapangidwe ka nembanemba ya maselo36. Kuchuluka kwa Malondialdehyde (MDA) kungagwiritsidwe ntchito ngati chizindikiro chowunikira kuchuluka kwa ROS ndi kuchuluka kwa kuwonongeka kwa nembanemba ya plasma ya zomera37. Dongosolo la antioxidant ndi njira yofunika kwambiri yotetezera mitundu ya reactive oxygen38. Ntchito za ma enzymes oletsa antioxidant (kuphatikiza POD, SOD, ndi CAT) nthawi zambiri zimasinthidwa ndi cadmium stress. Zotsatira zake zasonyeza kuti kuchuluka kwa MDA kunali kogwirizana bwino ndi kuchuluka kwa Cd, zomwe zikusonyeza kuti kuchuluka kwa lipid peroxidation ya nembanemba ya zomera kumakula ndi kuchuluka kwa Cd37. Izi zikugwirizana ndi zotsatira za kafukufuku wa Ouyang et al.39. Kafukufukuyu akuwonetsa kuti kuchuluka kwa MDA kumakhudzidwa kwambiri ndi laimu, oxalic acid, laimu ndi oxalic acid. Pambuyo pa kulowetsedwa kwa 0.1 mol L-1 oxalic acid, kuchuluka kwa MDA mu Panax notoginseng kunachepa, zomwe zikusonyeza kuti oxalic acid ikhoza kuchepetsa kupezeka kwa Cd ndi ROS mu Panax notoginseng. Dongosolo la antioxidant enzyme ndi komwe ntchito yochotsa poizoni m'thupi imachitika. SOD imachotsa O2- yomwe ili m'maselo a zomera ndikupanga O2 yopanda poizoni komanso H2O2 yochepa poizoni. POD ndi CAT zimachotsa H2O2 m'maselo a zomera ndikuyambitsa kuwonongeka kwa H2O2 kukhala H2O. Kutengera ndi kusanthula kwa iTRAQ proteome, zidapezeka kuti kuchuluka kwa mapuloteni a SOD ndi PAL kunachepa ndipo kuchuluka kwa mapuloteni a POD kunawonjezeka pambuyo pogwiritsa ntchito laimu pansi pa kupsinjika kwa Cd40. Ntchito za CAT, SOD ndi POD muzu wa Panax notoginseng zidakhudzidwa kwambiri ndi kuchuluka kwa oxalic acid ndi laimu. Kupopera ndi 0.1 mol L-1 oxalic acid kunawonjezera kwambiri ntchito ya SOD ndi CAT, koma zotsatira zake pa ntchito ya POD sizinali zoonekeratu. Izi zikusonyeza kuti oxalic acid imafulumizitsa kuwonongeka kwa ROS pansi pa kupsinjika kwa Cd ndipo makamaka imamaliza kuchotsa H2O2 mwa kuwongolera ntchito ya CAT, zomwe zikufanana ndi zotsatira za kafukufuku wa Guo et al.41 pa ma enzymes oletsa antioxidant a Pseudospermum sibiricum. Kos. ). Zotsatira za kuwonjezera 750 kg/h/m2 ya laimu pa ntchito ya ma enzymes a dongosolo la antioxidant ndi kuchuluka kwa malondialdehyde ndizofanana ndi zotsatira za kupopera ndi oxalic acid. Zotsatira zake zasonyeza kuti kupopera ndi oxalic acid kumatha kukulitsa bwino ntchito za SOD ndi CAT mu Panax notoginseng ndikuwonjezera kukana kwa kupsinjika kwa Panax notoginseng. Ntchito za SOD ndi POD zinachepetsedwa pochiza ndi 0.2 mol L-1 oxalic acid ndi 3750 kg hm-2 laimu, zomwe zikusonyeza kuti kupopera kwambiri kwa oxalic acid ndi Ca2+ kungayambitse kupsinjika kwa zomera, zomwe zikugwirizana ndi kafukufuku wa Luo ndi ena. Dikirani 42.

 


Nthawi yotumizira: Januwale-25-2024